Η βλάβη SLAP αφορά το άνω τμήμα του επιχείλιου χόνδρου του ώμου, κοντά στο σημείο όπου προσφύεται ο τένοντας της μακράς κεφαλής του δικεφάλου. Η βλάβη SLAP μπορεί να προκαλεί βαθύ πόνο, «κλικ» ή αίσθημα εμπλοκής, ιδιαίτερα σε κινήσεις πάνω από το κεφάλι. Συχνότερα εμφανίζεται σε αθλητές ρίψεων και σε άτομα που γυμνάζονται συστηματικά, αλλά μπορεί επίσης να προκύψει και μετά από πτώση ή απότομη έλξη του χεριού. Επειδή τα συμπτώματά της μοιάζουν με εκείνα άλλων παθήσεων του ώμου, η διάγνωση απαιτεί προσεκτική και συνολική αξιολόγηση.
Τι σημαίνει ο όρος SLAP;
Τα αρχικά SLAP προέρχονται από τις λέξεις Superior Labrum Anterior to Posterior και περιγράφουν μια βλάβη του άνω επιχείλιου χόνδρου από εμπρός προς τα πίσω. Ο επιχείλιος χόνδρος είναι ένας ινοχόνδρινος δακτύλιος γύρω από την ωμογλήνη, ο οποίος βαθαίνει την σχετικά ρηχή υποδοχή της άρθρωσης και συμβάλλει στη σταθερότητα του ώμου. Στο άνω τμήμα του συνδέεται με τον τένοντα του δικεφάλου, γι’ αυτό και όταν δυνάμεις που ασκούνται στο χέρι μπορεί να επιβαρύνουν αυτό το σύμπλεγμα.
Δεν έχουν όλες οι βλάβες SLAP την ίδια μορφή ή κλινική σημασία. Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι, από επιφανειακή εκφύλιση έως αποκόλληση του άνω επιχείλιου χόνδρου μαζί με την πρόσφυση του δικεφάλου. Επιπλέον, αλλοιώσεις στην απεικόνιση μπορεί να παρατηρούνται και χωρίς να αποτελούν τη βασική αιτία των συμπτωμάτων. Για αυτό η θεραπεία δεν αποφασίζεται μόνο από μια μαγνητική τομογραφία.
Πώς προκαλείται μια βλάβη SLAP;
Η βλάβη μπορεί να είναι οξεία ή να αναπτυχθεί σταδιακά. Πιθανοί μηχανισμοί είναι η πτώση πάνω σε τεντωμένο χέρι, ένα ισχυρό τράβηγμα του άκρου, η άρση μεγάλου βάρους ή μια απότομη κίνηση πάνω από το κεφάλι. Μπορεί επίσης να συνυπάρχει με εξάρθρημα ώμου ή άλλο τραυματισμό της άρθρωσης.
Στα αθλήματα ρίψεων, στο τένις, στο βόλεϊ, στην κολύμβηση και σε προπονήσεις με επαναλαμβανόμενες πιέσεις πάνω από το κεφάλι, ο επιχείλιος χόνδρος και η πρόσφυση του δικεφάλου δέχονται επαναλαμβανόμενο φορτίο. Οι κινήσεις αυτές δεν προκαλούν απαραίτητα βλάβη σε όλους. Παράγοντες όπως η τεχνική, η κινητικότητα της ωμοπλάτης, το εύρος κίνησης και η προπονητική επιβάρυνση επηρεάζουν τη συνολική καταπόνηση.
Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;
Η βλάβη SLAP σπάνια αναγνωρίζεται από ένα μόνο σύμπτωμα. Οι ασθενείς μπορεί να αναφέρουν:
- βαθύ πόνο μέσα στον ώμο, συχνά δύσκολο να εντοπιστεί με ακρίβεια,
- ενόχληση κατά τη ρίψη, το σερβίς, την κολύμβηση ή την άρση του χεριού,
- επώδυνο «κλικ», τρίξιμο, μάγκωμα ή αίσθημα ότι κάτι μετακινείται,
- μείωση της δύναμης και της απόδοσης σε κινήσεις πάνω από το κεφάλι,
- πόνο όταν μεταφέρεται βάρος ή όταν το χέρι δέχεται έλξη,
- αίσθημα αστάθειας ή εύκολης κόπωσης του ώμου.
Παρόμοια συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν σε τενοντοπάθεια του δικεφάλου, αστάθεια, πρόσκρουση ή ρήξη τένοντα ώμου. Επομένως, ένα κλικ χωρίς πόνο δεν αποδεικνύει βλάβη SLAP, όπως και ο γενικός πόνος στον ώμο δεν αρκεί για να τεθεί η διάγνωση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Ο ορθοπαιδικός διερευνά πότε ξεκίνησαν οι ενοχλήσεις, ποια κίνηση τις προκαλεί και αν υπήρξε συγκεκριμένο τραυματικό επεισόδιο. Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει έλεγχο του εύρους κίνησης, της δύναμης, της σταθερότητας και της λειτουργίας της ωμοπλάτης. Υπάρχουν ειδικές δοκιμασίες για τον επιχείλιο χόνδρο και τον δικέφαλο, όμως καμία δεν είναι απόλυτα διαγνωστική όταν χρησιμοποιείται μόνη της.
Οι απλές ακτινογραφίες βοηθούν στον αποκλεισμό οστικών αιτιών πόνου. Η μαγνητική τομογραφία, μερικές φορές με ενδαρθρικό σκιαγραφικό, μπορεί να αναδείξει βλάβη του επιχείλιου χόνδρου και συνοδά προβλήματα. Τα ευρήματα πρέπει να συσχετίζονται με την ηλικία, τα συμπτώματα και την εξέταση, καθώς ορισμένες αλλοιώσεις μπορεί να είναι εκφυλιστικές και όχι η πραγματική πηγή του πόνου. Η αρθροσκόπηση επιτρέπει άμεση αξιολόγηση της άρθρωσης, αλλά εφαρμόζεται όταν υπάρχει θεραπευτική ένδειξη και όχι ως απλή διαγνωστική εξέταση ρουτίνας.
Πρώτη επιλογή: συντηρητική θεραπεία
Στις περισσότερες περιπτώσεις η αρχική αντιμετώπιση είναι μη χειρουργική. Το πρόγραμμα προσαρμόζεται στον ασθενή και μπορεί να περιλαμβάνει προσωρινή τροποποίηση των κινήσεων που αναπαράγουν τον πόνο, κατάλληλη αναλγητική αγωγή εφόσον επιτρέπεται από το ιατρικό ιστορικό και στοχευμένη φυσικοθεραπεία. Στόχος δεν είναι η πλήρης ακινησία, αλλά η σταδιακή επαναφορά της λειτουργίας χωρίς συνεχή ερεθισμό.
Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας
Η αποκατάσταση εστιάζει στην κινητικότητα του ώμου και της θωρακικής μοίρας, στον έλεγχο της ωμοπλάτης και στην ενδυνάμωση του στροφικού πετάλου. Σε αθλητές, εξετάζονται επίσης η τεχνική της ρίψης, η αλληλουχία κίνησης ολόκληρου του σώματος και η προοδευτική διαχείριση του φορτίου. Η βελτίωση χρειάζεται συνέπεια και συνήθως αξιολογείται σε βάθος εβδομάδων ή μηνών, και όχι μετά από λίγες μόνο συνεδρίες.
Πότε εξετάζεται η αρθροσκόπηση ώμου;
Η χειρουργική επέμβαση εξετάζεται όταν ο πόνος και ο λειτουργικός περιορισμός επιμένουν, παρά την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου και σωστά δομημένου προγράμματος συντηρητικής θεραπείας, ή όταν συνυπάρχει σημαντική αστάθεια ή άλλη συνοδός βλάβη που απαιτεί αντιμετώπιση. Μέσω της αρθροσκόπησης ώμου ο χειρουργός ελέγχει τον επιχείλιο χόνδρο, τον τένοντα του δικεφάλου και τις υπόλοιπες δομές της άρθρωσης και επιλέγει την κατάλληλη τεχνική.
Καθαρισμός, συρραφή ή τενόδεση δικεφάλου;
Η χειρουργική επιλογή εξατομικεύεται. Μικρές, ασταθείς ίνες μπορεί να χρειάζονται καθαρισμό. Σε επιλεγμένους νεότερους ασθενείς με τραυματική και ασταθή βλάβη μπορεί να πραγματοποιηθεί αρθροσκοπική συρραφή του επιχείλιου χόνδρου. Σε άλλες περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν η πρόσφυση του δικεφάλου αποτελεί βασική πηγή πόνου ή υπάρχουν εκφυλιστικές αλλοιώσεις, μπορεί να επιλεγεί τενόδεση του δικεφάλου. Η ηλικία από μόνη της δεν αρκεί για την απόφαση, καθώς συνεκτιμώνται η δραστηριότητα, το είδος της βλάβης, οι απαιτήσεις του ασθενούς και τα συνοδά ευρήματα.
Τι περιλαμβάνει η αποκατάσταση;
Μετά από χειρουργική θεραπεία, το πρόγραμμα εξαρτάται από την τεχνική που εφαρμόστηκε. Η συρραφή χρειάζεται αρχική προστασία για να επουλωθεί ο επιχείλιος χόνδρος, ακολουθούμενη από σταδιακή αποκατάσταση της κίνησης και αργότερα της δύναμης. Η επιστροφή σε ρίψεις, βάρη ή αγωνιστική δραστηριότητα γίνεται προοδευτικά, όταν το εύρος, η δύναμη και ο νευρομυϊκός έλεγχος είναι επαρκή. Η βιαστική φόρτιση μπορεί να προκαλέσει υποτροπή των συμπτωμάτων ή να θέσει σε κίνδυνο την επούλωση.
Μπορεί να προληφθεί η βλάβη SLAP;
Δεν μπορούν να προληφθούν όλοι οι τραυματισμοί, ειδικά μιας απρόβλεπτης πτώσης. Στον αθλητισμό, ωστόσο, βοηθούν η προοδευτική αύξηση της επιβάρυνσης, η σωστή τεχνική, η επαρκής αποκατάσταση ανάμεσα στις προπονήσεις και η ενδυνάμωση του στροφικού πετάλου και των σταθεροποιών της ωμοπλάτης. Ο επίμονος πόνος ή η πτώση της απόδοσης δεν πρέπει να καλύπτονται με συνεχή προπόνηση χωρίς αξιολόγηση.
Εξατομικευμένη αξιολόγηση του πόνου στον ώμο
Η βλάβη SLAP είναι μία μόνο από τις πιθανές αιτίες βαθιού πόνου και μηχανικών συμπτωμάτων στον ώμο. Η σωστή διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό ιστορικού, κλινικής εξέτασης και κατάλληλης απεικόνισης. Αν ο πόνος επιμένει, περιορίζει την εργασία ή την άθληση, ή συνοδεύεται από αίσθημα αστάθειας και επώδυνο κλικ, τότε μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Δρ. Ιωάννη Πολυζώη για ολοκληρωμένη εκτίμηση και θεραπεία, προσαρμοσμένη στις ανάγκες σας.